Waarom de wintervlinder zo bijzonder is!

Waarom de wintervlinder zo bijzonder is!

De wintervlinder heeft zowel een grote als een kleine variant. Daarom spreekt men van de grote en de kleine wintervlinder. Vooral over de kleine wintervlinder is veel bekend. Deze komt vaak voor in België en Nederland, in tegenstelling tot de grote wintervlinder. De kleine wintervlinder wordt als één van de schadelijkste vlindersoorten beschouwd in de bosbouw en de fruitteelt.

Twee bijzondere kenmerken van de wintervlinder:

Mannelijke wintervlinders

Eerst en vooral is dit de enige vlinder die in de winter vliegt, vandaar ook zijn naam. De vlucht van de kleine wintervlinder vindt plaats vanaf eind oktober tot soms half januari bij een zachte winter. De grote wintervlinder start met vliegen vanaf begin oktober en blijft ook langer waarneembaar, meestal tot eind januari.

vrouwtje van wintervlinder = zonder vleugels

Het tweede bijzondere kenmerk is dat de wijfjes van de wintervlinder geen vleugels hebben. Ze beschikken enkel over vleugelstompjes, maar hebben lange poten waarmee ze in de bomen kunnen klimmen. Ze lijken dus helemaal niet op een vlinder! Eénmaal in de boom wachten ze daar geduldig tot de mannetjes hen komen bevruchten. Zoals elke vlinder of mot lokken ze de mannetjes met het uitscheiden van hun specifiek seksferomoon.

Het feit dat de wijfjes geen vleugels hebben, is dus geen nadeel. In de winter voeden de wintervlinders zich niet. Ze leven nog op de reserve die ze als larve hebben opgebouwd. Het ongevleugeld wijfje zal dus niet verhongeren.

Uit onderzoek blijkt dat de wijfjes van de kleine wintervlinder vaak hun eitjes afleggen in de bomen waar ze zijn geboren. Bovendien kunnen ze op vele soorten loof- of fruitbomen leven. Ze hebben dus keuze genoeg waar hun eieren af te leggen.

Bevriest de wintervlinder?

Wintervlinders maken een hoog suikergehalte aan in hun bloed waardoor ze vorsttemperaturen kunnen overleven. Dit suikergehalte vormt als het ware een soort antivries. Sommige winterbloeiers zoals het sneeuwklokje doen dat ook.

Welke schade veroorzaakt de kleine wintervlinder?

Deze vlinder kan er voor zorgen dat in het voorjaar hele loofbomen of fruitbomen worden kaalgevreten. Ze komen op veel verschillende loofboomsoorten voor. Denk aan zomereik, hazelaar, wilg, gewone linde, berk, meidoorn, prunus, populier, lijsterbes en Amerikaans krenteboompje.

Alle soorten fruitbomen kunnen worden getroffen! Echter geven rupsen van de wintervlinder voorkeur aan appel, kers en bes. Perzik wordt haast nooit getroffen.

De jonge rupsen voeden zich met net uitgelopen knoppen en dus heel jonge blaadjes. Het is erg belangrijk dat de eieren van de kleine wintervlinder op tijd uitkomen. Als de jonge rupsen verschijnen op nog niet uitgelopen bomen, sterven ze van honger. Als alles meezit voor de rupsen, kunnen ze massaal verschijnen in loof- of fruitbomen en vreten ze hele kruinen kaal. Een grote hoeveelheid rupsen is ideaal voor verschillende zangvogels. Zangvogels zijn erop verzot. De hoeveelheid rupsen dat ze kunnen verzamelen bepaalt dan weer hoe goed of slecht het broed van deze vogels overleeft.

En zo wordt nogmaals bewezen dat in de natuur alles met elkaar verbonden is!

Moeten we iets ondernemen tegen de kleine wintervlinder?

Indien je weinig of geen schade hebt op je loof- en fruitbomen of wanneer je het helemaal niet erg vindt, moet je zeker niets ondernemen en de natuur zijn gang laten gaan.

Heb je echter een grote populatie wintervlinders in je omgeving en worden je bomen jaar na jaar kaalgevreten?

Dan kan je volgende stappen ondernemen:

  • Begin met een feromoonval te hangen vanaf eind oktober tot eind december om de mannelijke exemplaren van de kleine wintervlinder weg te vangen. Zowel een deltaval als een funnelval kunnen worden gebruikt in combinatie met de feromooncapsule tegen de kleine wintervlinder. Uit ervaring weten we echter dat je op één nacht veel vlinders kan wegvallen waardoor een lijmplaat van de deltaval snel moet vervangen worden. Daarom is het duurzamer om een funnelval te gebruiken. Deze kan met of zonder water gevuld worden.
  • Kleine wintervlinders gevangen in funnelval
    Biogroei boomlijmband
  • Hang een boomlijmband rond de bomen die je wil beschermen zodat de wijfjes niet in de bomen kunnen klimmen en dus ook geen eieren kunnen afleggen.
  • Nestkast voor Pimpelmees
  • Hang reeds in het najaar mezenkastjes en andere vogelkastjes zodat de vogelpopulatie in uw tuin in het voorjaar wordt vergroot.
  • Laat kippen en eenden loslopen. Ze verorberen de poppen die op de grond liggen. De poppen liggen op de grond van juni tot oktober.